Gepost op

Yad Vashem, vijftig jaar lang herdenken, onderzoeken en documenteren

Yad Vashem kreeg de opdracht de Holocaust te herdenken, te onderzoeken en te documenteren. De memorial is inmiddels uitgespreid over ruim achttien hectare, op de Berg van Herinnering in Jeruzalem. Avner Shalev, een voormalig generaal in het Israëlische leger, is voorzitter van het directoraat van Yad Vashem. Hij noemt zijn instituut uiterst belangrijk in de strijd tegen antisemitisme en Holocaust-ontkenning. Na vijftig jaar is Yad Vashem volop in beweging. ,,Er is sprake van een paradox. Wat de tijd betreft, raken we verder van de Holocaust verwijderd. Maar we voelen dat de belangstelling voor de Holocaust bij de gewone mensen groeit. In veel landen in Oost-Europa komt de interesse nu op gang. Leerkrachten en jongeren lezen over de Holocaust. Ze stellen vragen en eisen dat de studieboeken veranderen. Toen in Oostenrijk Jorg Haider aan de macht kwam, drongen vele jongeren aan op studie van de Holocaust. Een jaar nadat Haider werd gekozen, kwamen hier drie groepen leerkrachten per jaar voor een seminar, dat twee tot drie weken duurde.” Miljoenen mensen hebben Yad Vashem bezocht sinds het museum de poorten opende in 1958. Mensen begrijpen dat de Holocaust ingrijpend is geweest in de wereldgeschiedenis. Toeristen willen zich volgens Shalev niet alleen vermaken als ze in Israël zijn. Ze willen zich ook verdiepen in de achtergronden van het volk waarbij ze op bezoek zijn. ,,Aan het einde van 1993 kwamen we tot de conclusie dat we verandering nodig hadden. We wilden het laatste historische moment niet missen waarin we getuigenissen van overlevenden nog op videotape konden vastleggen. We willen die getuigenissen aan komende generaties doorgeven. Op deze wijze bestaat er enig direct contact met een andere persoon. We begrepen dat we een betere accommodatie nodig hadden. We hadden een nieuwe behuizing nodig voor de archieven en voor de bibliotheek. Het gigantische archief bevond zich in een kelder.” Het uitbreidingsplan kreeg de naam Yad Vashem 2001. Daartoe behoort een groot, nieuw museum, dat voldoet aan de moderne eisen voor musea. ,,Leerkrachten, sociologen en historici dachten dat de belangstelling voor de Holocaust verder zou groeien”, vertelt Shalev. ,,Het oude museum werd aan het einde van de jaren zestig gebouwd. Het aantal bezoekers was toen kleiner dan nu. Het museum was niet berekend op de grote aantallen bezoekers die later zouden komen. In 1993 bezochten een miljoen mensen Yad Vashem, maar in het jaar 2000 waren het er al 2,5 miljoen. ,,In de dertig jaar nadat het eerste museum is gebouwd, is onze kennis enorm toegenomen. We hebben nu meer voorwerpen, stemmen, gezichten en getuigenissen van overlevenden, die we in het museum kunnen integreren. We hebben ook meer ruimte nodig voor de zeer interessante collectie kunst uit de periode van de Holocaust. We willen ook een paviljoen bouwen voor tijdelijke exposities, die een bepaald aspect van de Shoah of bepaalde hedendaagse kunst belichten. Dan komt er en visueel centrum, waar mensen films en getuigenissen kunnen zien. Iedereen die komt en een bepaalde documentaire wil bekijken, kan dat ter plekke doen. Al deze elementen zullen in het nieuwe museumcomplex worden geïntegreerd. Verder komt er een centrum waar mensen kunnen zitten en na kunnen denken over wat ze gezien hebben. Ze kunnen naar de cafetaria gaan en relaxen. Iemand die meer wil weten kan in de boekwinkel terecht.” De kosten van de vernieuwing van Yad Vashem bedragen honderd miljoen dollar. Het museumcomplex alleen al kost vijftig miljoen dollar. De staat Israël betaalt een deel van het bedrag. Verder betaalt de Claimsconferentie (de Duitse herstelbetalingen) mee. Particulieren geven donaties voor de ontwikkeling van Yad Vashem. ,,Yad Vashem heeft de namen verzameld van 3,3 miljoen Joodse slachtoffers. De belangstelling voor de namen is zeer groot. De namen zitten op een vernuftige wijze in de computer. Het was veel werk, die namen in te voeren. En er was veel wijsheid voor nodig. Het is niet voldoende, zomaar een naam in de computer te zetten, want de variaties die bestaan in spelling zijn immens. Op vele plaatsen hadden Joden verschillende namen. Ze gebruikten een naam voor in de Joodse gemeenschap en een formele naam voor elders. In veel gebieden, vooral in centraal Europa, veranderden de grenzen verschillende keren. De namen werden aangepast aan de nieuwe taal. Een Hongaarse naam werd een Roemeense naam. Op het ogenblik ontwikkelen we een soort reusachtige thesaurus, waarin we de gegevens van elke naam met elkaar verbinden. Voor elke roep- en familienaam, hebben we honderd of tweehonderd variaties in spelling. ,,We zijn van plan de namen in de lente van 2004 – bij de volgende Holocaust-herdenkingsdag – op internet te zetten. Als de namen op internet staan, zal dat ons helpen nieuwe namen te vinden.