Gepost op

Eerbewijs voor hulp aan Joden

Het echtpaar Roskam, dat behalve Jaap nog twee jongere zoons had, nam in oktober 1942 de ongeveer 42 jaar oude Meijer Wolder in huis. Hij was een tabakshandelaar uit Amsterdam. Overdag bleef de onderduiker boven, ’s avonds kwam hij naar beneden om bij de familie te zitten. Wanneer het helemaal donker was, ging vader Roskam vaak even een kleine wandeling met hem maken, zodat hij wat beweging en wat frisse lucht kreeg. De onderduiker kon de situatie van vervolgd en bedreigd te zijn echter niet aan en pleegde in maart 1943 zelfmoord. Heel in het geheim moest het lichaam worden begraven. Na de bevrijding is Wolder herbegraven op de Joodse begraafplaats in Wageningen.

In diezelfde maand maart arriveerden kort na elkaar zeven Joodse onderduikers. Een van hen, Bert Polak (geboren in 1927), was zogenaamd een neefje uit Alkmaar, die voor enige tijd bij zijn oom en tante in Wageningen logeerde. In het huis aan de Haagsteeg, waar normaal gesproken vijf mensen woonden, verbleven nu twaalf mensen. De ondergrondse leverde voor de onderduikers de nodige bonkaarten. Bij het inkopen moest worden opgepast dat geen argwaan werd gewekt, iedereen wist immers dat het gezin uit vijf personen bestond. Daarom werden de inkopen verdeeld over onder andere drie kruideniers en meerdere bakkers.

Verschillende malen waren er razzia’s. Diverse keren wisten de onderduikers zich tijdig te verbergen. Op 21 september 1943 liep een inval echter dramatisch af. Onverwachts stormden twee Nederlandse SD’ers binnen. De onderduikers werden aangehouden. Bert bleef volhouden dat hij een neefje van de familie was en bleef gespaard. Ook een van de onderduikers wist te overleven. Zij was de avond ervoor gestruikeld en kon niet lopen naar het politiebureau. Toen even later een zijspan kwam om haar op te halen, was ze verdwenen.

Vijf onderduikers werden een maand later in Auschwitz vermoord. Bert dook onder op verschillende plaatsen en keerde na de Tweede Wereldoorlog naar Wageningen terug. Hij was donderdag aanwezig bij de uitreiking van de onderscheidingen.

Ook het echtpaar Roskam overleefde de oorlog. Vader Roskam dook in de oorlog een jaar onder. Hij voegde zich na Dolle Dinsdag, op 5 september 1944, weer bij zijn gezin.
bron: www.reformatorischdagblad.nl