Geleide bommen op de Moerdijkbrug, Opera Cavalleria Rustica en brandweer van de concentratiekampen

Terugblik no. 623 – Februari 2022

Eén van de mooiste aspecten van de Terugblik is, als u het mij zou vragen, dat er zulke onverwachte verhalen in staan. Ik heb zelf Geschiedenis gestudeerd met als specialisatie de Twintigste Eeuw, dus tijdens mijn studie en daarna heb ik flink wat literatuur over deze periode tot mij genomen. Toch lees ik iedere maand weer artikelen in de Terugblik over aspecten of perioden in de Tweede Wereldoorlog die mij verbazen. Deze Terugblik is daar een goed voorbeeld van. Iedereen die de nazi’s heeft bestudeerd, weet dat zij een bijzonder grote afkeer hadden van politiek ‘foute’ mensen, met daarbij op de eerste plaats natuurlijk communisten.

Verder lezen “Geleide bommen op de Moerdijkbrug, Opera Cavalleria Rustica en brandweer van de concentratiekampen”

Muziekgilde, het leven van Catharina Lea Brücker , een aanval in Voorschoten – Terugblik 622

Vele jaren geleden heb ik bij wijze van experiment (daar had ik toen nog tijd voor) proberen te achterhalen hoeveel ik van een willekeurige dag uit mijn leven kon achterhalen. Wat had ik die dag uitgevoerd? Waar was ik geweest? Interessant genoeg bleek ik heel ver te komen door verschillende bronnen met elkaar te combineren. Uiterst handig waren bijvoorbeeld mijn bankafschriften – daar stond op waar en hoe laat ik had gepind. Ook treinkaartjes (die ik toen nooit weggooide) hielpen, net als bonnetjes van plekken waar ik had gegeten (die bewaarde ik voor mijn werkgevers). De conclusie was dat de grauwsluier van de vergetelheid opgelicht kan worden, mits verschillende bronnen creatief worden gecombineerd.

Dat is nu gedaan in deze Terugblik. Door arrestantenkaarten uit het stadsarchief te Rotterdam naast ander materiaal uit diverse archieven te leggen was de auteur in staat een goed beeld te krijgen van het leven van Catharina Lea Brücker te krijgen.

Verder lezen “Muziekgilde, het leven van Catharina Lea Brücker , een aanval in Voorschoten – Terugblik 622”

Evacuatie Valkenburg in 1944 – radioverzet Amersfoort – Terugblik no 621

Valkenburg 1944 verzet radio

Natuurlijk staan er weer mooie artikelen in deze Terugblik. Een boeiend stuk over de oorlog in Limburg. Deze keer staat het stil bij het verblijf van grote groepen mensen in ondergrondse steengroeven bij Valkenburg. In het verleden, zo hoorde ik wel eens van leden, stonden er weinig artikelen in de Terugblik over de oorlog in Limburg. De auteur is er de afgelopen tijd op mooie wijze in geslaagd die lacune te vullen. Steeds vestigt hij onze aandacht op gebeurtenissen die, zeker buiten Limburg, onbekend zijn. Zijn artikelen zijn ook altijd goed leesbaar en hij baseert ze op doorwrocht onderzoek!

Een andere auteur staat stil bij het radioverzet in Amersfoort en omgeving. Ook zijn artikel staat bol van de interessante anecdotes die je niet snel vergeet. Zo vertelt hij dat mensen hun radio ontvanger op een bepaald moment moesten inleveren. De familie deed dat maar voegde een briefje toe dat ze zeer aan het apparaat gehecht waren ‘omdat hij gekocht is mede door mijn zoon die als onderwijzer in Indië is en in 1935 met verlof uit Indië bij ons was’. Interessant is ook de passage die over de veiligheidsmaatregelen die getroffen werden bij het zenden. Daar was goed over nagedacht. Zo werd er alles aan gedaan om de locatie van waaruit werd gezonden, alleen bekend te laten zijn bij de koerier(ster) en de radiotechnicus.

De Majokachel, kunst- en ambachtsgilde en de oorlog in Lingezegen – Terugblik november 2021

Nu de coronacrisis even op zijn retour lijkt (ik houd een slag om de arm want corona is een veelkoppig monster), is het tijd om een voorlopige balans op te maken. Natuurlijk zijn er miljoenen mensen overleden aan het virus en dat is een tragedie. Maar met dat zwart als achtergrond zijn er voor mij ook positieve dingen gebeurd. Eén daarvan is dat ik het plezier van een simpel leven heb ontdekt. Voor de crisis uitbrak, vond ik het leuk om naar restaurants te gaan en daar te genieten van aparte gerechten. Nu vind ik buiten in de tuin eten net zo leuk, en het maakt niet uit of het stamppot is of, bij wijze van spreken, een gerecht uit de bergen van Zuid-Amerika. Nog meer geldt dat voor cultuur.

Verder lezen “De Majokachel, kunst- en ambachtsgilde en de oorlog in Lingezegen – Terugblik november 2021”

Terugblik 40-45 nr. 618 o.a. over Engelandvaarder Gerard Adrianus Dogger

Gerard Dogger - Tweede Wereldoorlog

Voorwoord:

Gerard Dogger zou, denk ik, wel oog hebben gehad voor de onvoorspelbaarheid van het leven. Een lid van verdienste heeft een prachtig artikel over Gerard geschrevenen daar kunt U deze maand van genieten in de Terugblik. Dat genieten gaat volgende maand verder: dan publiceren wij een tweede artikel over de Doggers, met als thema hoe dit gezin de Tweede Wereldoorlog overleefde. Deze maand vertelt Ren. over het fascinerende leven van Gerard, dat overliep van de onverwachte gebeurtenissen. Zo bevond hij zich op 6 maart 1940 op een onderzeeër die in de haven van Den Helder werd aangevaren door een bewakingsschip. ‘Het schip zonk,maar Gerard werd gered’. Een jaar later ontsnapte Gerard opnieuw aan een ramp. De SD kwam naar zijn onderduikadres en pakte daar Johan Schimmelpenninck op. Gerard ontkwam, ongezien, op miraculeuze wijze. Het artikel is een mooi voorbeeld van de bizarre wendingen die het Lot kan nemen.
Verder lezen “Terugblik 40-45 nr. 618 o.a. over Engelandvaarder Gerard Adrianus Dogger”

Terugblik 617, Made in Krimpen aan den IJssel, Postzegels Vrijwilligerslegioen en de Joodse bevrijder van Auschwitz

De wereld is een dorp geworden, zei mijn vader altijd. Het waren wijze woorden, alles hangt met alles samen en tussen de meest onverwachte steden loopt een verbindingslijn. Ik dacht aan de woorden van mijn vader toen ik het eerste artikellas. Daar komt Krimpen aan den IJssel in voor. Het is een kalm stadje, waarin het leven, na de metropool Rotterdam verlaten te hebben, het even wat rustiger aan doet. Wie zou denken dat er een directe historische lijn loopt tussen dit stadje en het verre Leningrad? De auteur heeft het allemaal onderzocht en het resultaat van zijn research staat in deze Terugblik. Het is een fascinerend artikel geworden, fijn opgeschreven en, zoals we van hem gewend zijn, aantrekkelijk geïllustreerd. Leest u het eens in Uw tuin of op Uw balkon, met een lekker kopje koffie erbij. Neemt U er vooral de tijd voor, het is echt een bijzondere productie.

Dat geldt ook voor het verhaal over een omstreden uitgifte van postzegels. Het ging om frankeerzegels met toeslag voor het zogeheten Nederlandsch Vrijwilligerslegioen. Zoals altijd, is de zaak diep onderzocht. Ook dit artikel verdient, vind ik persoonlijk, een kopje koffie in de tuin of op het balkon.

De absolute parel van deze Terugblik is een klein artikel over de man die de bevrijding van Auschwitz leidde, Anatoliy Shapiro. Deze officier van het Rode Leger was van Joodse afkomst. Weinig mensen weten dat en de auteur geeft een wat wrange reden voor deze onbekendheid: Shapiro diende in het verkeerde leger. Hoe moeilijk te geloven het nu ook klinkt, na 1945 kwam de aandacht van veel regeringen te liggen bij de Koude Oorlog, het kat-en-muisspel tussen Washington en Moskou, dat tientallen jaren duurde. Vergeten waren de grote offers die door de Sovjet-Unie en het Rode Leger waren gebracht, Shapiro (en met hem vele anderen!) werden langzaam maar zeker naar de kelder van de geschiedenis verdreven, ver weg van
de spotlight die ze verdienden. Het artikel laat mooi zien dat het verleden nooit ‘af’ is en als een soort objectieve realiteit wacht op ons om bestudeerd te worden. Het verleden ‘wijzigt’ al naar gelang onze bril verandert.

Terugblik ’40-’45 juni 2021: Balkan, Panther-Stellung en Canada

Eén van de (weinige?) voordelen van ouder worden is dat je, althans dat idee heb ik,  dingen beter begrijpt en aanvoelt. Toen ik een kind was, ging ik altijd met mijn moeder naar de Dodenherdenking op 4 mei, maar het was voor mij, ook al kende ik de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog, toch vooral een wandeling in de avondzon. Dit jaar zat ik in mijn studeerkamer. Op mijn computerscherm volgde ik de herdenking, terwijl ik uit het raam kijkend twee vlaggen in mijn straat halfstok zag hangen. Het deed me veel, met name die vlaggen. De pijn van de Tweede Wereldoorlog is nog niet vergeten en het verlies van zoveel mensenlevens zal altijd deel uitmaken van wie we zijn.
We mogen de Tweede Wereldoorlog dus nooit vergeten en dat is natuurlijk een kerndoel van de Documentatiegroep. Ons blad levert daar een bijdrage aan. Ook in deze Terugblik staan er weer interessante artikelen.

Verder lezen “Terugblik ’40-’45 juni 2021: Balkan, Panther-Stellung en Canada”

Terugblik 615 – STALAG X B, Blitzkrieg Zuid-Limburg, Het magnetron als WW2-product

 

 

Hebt U, net als zoveel andere mensen in de hele wereld, behoefte aan hoop en moed omdat de coronacrisis langer duurt dan verwacht? Dan is het een goed idee om het artikel van ‘De puzzel die Nederland hoop gaf’ te lezen in deze Terugblik. Dat artikel vertelt ons het verhaal van een puzzel waar honden op te zien zijn. In de hem kenmerkende soepele stijl legt de auteur uit dat die honden symbool stonden voor de diverse leiders in die periode, onder wie Winston Churchill.

Verder lezen “Terugblik 615 – STALAG X B, Blitzkrieg Zuid-Limburg, Het magnetron als WW2-product”

Letterengilde, Blitzkrieg Zuid-Limburg en Krakau – Terugblik 614 april 2021

Terugblik -614-april-omslag(1)

In 1941 bezocht een NSB-ambtenaar een boekententoonstelling en raakte zeer ontstemd. Bij een stand over de Nederlandse literatuur had hij een boek gezien van de dichter Slauerhoff. En dat had hem boos gemaakt. Slauerhoff schreef dat hij niet tegen kinine kon en enkele andere medicijnen ‘als jood’. In deze context is ‘jood’ natuurlijk een afkorting van jodium, maar dat was niet besteed aan de ééndimensionale geest van deze NSB-er.
Bovenstaande anekdote is afkomstig uit het boeiende artikel over het zogeheten Letterengilde.

Verder lezen “Letterengilde, Blitzkrieg Zuid-Limburg en Krakau – Terugblik 614 april 2021”