Geheime atlas van Nederland nu openbaar

Nederlandse cartografen maakten de zogeheten Truppenkarte, die in de Tweede Wereldoorlog nadrukkelijk „nicht für die öffentlichkeit bestimmt” was. De Grote Atlas van Nederland 1930 – 1950 verschijnt nu voor het eerst volledig als publieksuitgave.

„De bezetter had de meeste exemplaren van de Truppenkarte vernietigd”, zegt directeur K. van Diessen van uitgeverij Atlas Maior in Zierikzee. „Er resteerden slechts twee complete exemplaren: een is bewaard bij de Topografische Dienst in Emmen die de kaart had gemaakt en de andere bij het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH).”

In de atlas zijn nog nooit gepubliceerde kaarten opgenomen. Afgezien van de Truppenkarte zijn er van elke plaats die toen meer dan 20.000 inwoners telde, een of meer historische plattegronden te vinden. Bijkaarten bieden informatie over gemeentelijke uitbreidingsplannen, economische bedrijvigheid maar ook Duitse verdedigingswerken.

Daarbij is gebruik gemaakt van de collectie van het NIMH. Die beschikt over inlichtingenkaarten van de Ordedienst, een verzetsorganisatie die een landelijk spionagenetwerk onderhield. Van Diessen: „Op die kaarten staan bij voorbeeld de plekken die de geallieerden moesten bombarderen gearceerd aangeven”. De atlas omvat tevens een op last van de Duitsers gemaakte kaart van de gemeente Amsterdam uit 1941, waarop per wijk in precieze cijfers het aantal joodse bewoners staat vermeld.

De Grote Atlas van Nederland 1930 – 1950 is totstandgekomen door samenwerking tussen Atlas Maior, het Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap (KNAG) en het NIMH. Het 584 pagina’s tellende boek (met 600 kaarten) kost 225 euro (na 31 december 275 euro).

Bron: www.refdag.nl

Delfzijl zoekt onnodig naar munitie

Uit een onderzoek is gebleken dat munitie die vorig jaar op het strand werd gevonden, daar opzettelijk moet zijn neergelegd. Dat heeft een woordvoerder van de gemeente Delfzijl woensdagmorgen bekendgemaakt.

De burgemeester van Delfzijl heeft er bij justitie aangifte van gedaan dat onbekenden munitie op het strand gelegd moeten hebben, waardoor de gemeente dacht dat deze munitie van het strand afkomstig was.

Uit een rapport van een onderzoeksbureau uit Amsterdam is gebleken dat de aangetroffen munitie op 31 mei 2004 en op 27 juli 2004 moet zijn neergelegd. De gemeente wil de kosten van het zeven van het zand en de rest van het onderzoek verhalen op de daders. Volgens een woordvoerder heeft de schoonmaak anderhalve ton gekost. Na aftrek van de subsidie van het Rijk resteert voor Delfzijl een strop van circa 90.000 euro.

Bron: www.refdag.nl

Oorlogsdagboek uit Amsterdamse kelder

Met een potloodje schreef zijn vader, die vijf jaar geleden overleed, een schrift vol met zijn belevenissen in en rond de vliegtuigfabriek in Frankfurt waar hij tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitse bezetter te werk was gesteld.

De winkel met huishoudartikelen van Bruins met bijbehorend woonhuis aan de Amsterdamse Kinkerstraat is familiebezit sinds 1889. De zaak gaat binnenkort sluiten en tijdens een grote opruiming kwam het dagboek tevoorschijn. Ook werden griffeltjes en aluminium speelgoed aangetroffen.

„We wisten wel dat mijn vader in een vliegtuigfabriek heeft gewerkt, maar hij praatte er nooit veel over. Nou ja,” grinnikt Bruins, „op verjaardagen vertelde hij regelmatig dat hij in die fabrieken wel eens belangrijke onderdelen van die vliegtuigen onklaar maakte, zodat er minstens enkele vliegtuigen moeten zijn neergestort. En in de winkel sprak hij soms een paar woorden Russisch met Russische klanten. Maar wat ik nu lees, is een heel ander verhaal.” De Amsterdamse winkelier moet er naar eigen zeggen nog eens een paar avonden voor gaan zitten, want het lezen van zijn vaders handschrift is niet eenvoudig. Maar het beeld dat hij na vluchtige bestudering krijgt, is dat het werk in Frankfurt erg gevaarlijk was. „De kogels en bommen vlogen hem regelmatig om de oren”, zegt Peter Bruins.

„Mijn vader zat altijd vol grappen. Hij was een vrolijke man. Maar aan het einde van zijn leven was hij erg emotioneel en bang voor de dood.” Bruins vraagt zich nu af of de gebeurtenissen uit het dagboek hierop invloed hadden.

Met moeite ontcijfert de Amsterdammer iets van het schrift van zijn vader. Het is maart 1944 als die schrijft over de geallieerde bombardementen op de vliegtuigfabriek. „Ze schieten voortdurend op ons, soms op vijftig meter boven ons hoofd. We duiken zo diep mogelijk met onze neuzen in de aarde. De Amerikanen zitten niet meer ver van ons.”

Het dagboek beschrijft ook de terugkeer naar Nederland. In een auto van de Russen probeert pa Bruins met wat kameraden de rivier de Main over te steken. In de plaats Mainz constateert hij dat „alles is platgeschoten.”

Het gerucht dat Hitler niet meer leeft, doet al snel de ronde. Het dagboek wijdt er enkele passages aan. Tegelijkertijd merkt Bruins dat de Duitsers beginnen te heulen met de Amerikanen, die opmars hebben gemaakt. Hij beschrijft dat er een beeld van Hitler is opgesteld waarop een gasmasker prijkt. „De Duitsers gooien er met stenen naar, terwijl ze er even geleden nog bij salueerden.”

Het winkelpand aan de Kinkerstraat herbergt meer historie. Het is ook de plaats waar Bruins’ grootmoeder lange tijd iedere dag een Joodse vrouw verstopte. Deze ruimte is nog steeds te zien, vertelt Bruins.

Inmiddels heeft het Amsterdamse Verzetsmuseum belangstelling getoond voor het dagboekje. „Ze vroegen of ik het af wilde staan. Daar moet ik nog even over nadenken. Eerst wil ik het zelf helemaal doorlezen en op schrift stellen.”

Bron: www.refdag.nl

Japan noemt militairen weer militairen

De herziening zal in de praktijk niet veel betekenen, omdat Japan immers over een krijgsmacht beschikt. Tokio noemt deze troepen echter Zelfverdedigingsmacht om de grondwet te omzeilen. De Amerikaanse overwinnaars hadden Japan het recht op militaire troepen ontnomen toen zij in 1947 de grondwet opstelden.

Waarnemers noemen de eerste wijziging van de grondwet vooral een symbolische mijlpaal, omdat weer een naoorlogs taboe wordt doorbroken. De herziening roept in de buurlanden van Japan vraagtekens op. Zij beschuldigen Tokio ervan nog niet genoeg boete te hebben gedaan voor de agressie in het verleden.

Voormalig premier Mori van de conservatieve LDP wees er bij de presentatie van de wetswijziging op dat de Amerikanen de Japanse grondwet in negen dagen opstelden. „We kunnen met geen mogelijkheid zeggen dat de Japanse constitutie het werk van het Japanse volk zelf is", aldus Mori. Volgens hem is nu eindelijk de tijd aangebroken om een eigen grondwet op te stellen. De belangrijkste oppositiepartij, de Democratische Partij, liet al weten met het voorstel in te stemmen.

In de grondwet wordt de paragraaf geschrapt die stelt dat Japan geen land–, zee– en luchtmacht of ander oorlogspotentieel mag handhaven. In plaats daarvan wil de LDP het recht op een „militaire macht voor zelfverdediging" vastleggen.

Bron: www.refdag.nl

Radiorede Einstein verkocht voor 22.800 euro

De radiorede maakte deel uit van de collectie van Angèle Maggi Spaulding, kleindochter van de oprichter van de beroemde Maggi–fabrieken, en haar Amerikaanse echtgenoot William Spaulding Jr. Onder de stukken die onder de hamer gingen, zaten kunstwerken, juwelen en meubelen. De collectie bracht in totaal 2,28 miljoen euro op.

Hoewel het veilinghuis de opbrengt van het script vooraf op een bedrag tussen de 5000 en 7000 schatte, wisselde de toespraak van Einstein voor 22.800 euro van eigenaar.

Hij sprak de rede op 4 december 1940 uit voor de BBC. De wereldberoemde natuurkundige moedigt in de tekst de Britten aan standvastig te zijn als het tegenzit. Hij prijst hen om hun heroïsch en vastberaden optreden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Einstein was regelmatig te horen op de Amerikaanse en Britse radiostations. Het document is voorzien van fonetische aantekeningen in een onbekend handschrift. Die moesten vermoedelijk Einstein helpen met de Engelse uitspraak.

De natuurkundige (1879–1955) verliet in de jaren dertig nazi–Duitsland en werd in 1940 Amerikaan. Het is dit jaar honderd jaar geleden dat de wetenschapper de relativiteitstheorie lanceerde. Ruim vijftig jaar geleden overleed hij in het Amerikaanse Princeton.

Bron: www.refdag.nl