Gepost op

Rk-blad: Paus was tijdens WO II te voorzichtig

De Rooms-Katholieke Kerk heeft de oorlogspaus steeds verdedigd tegen de beschuldiging van historici dat hij heeft gezwegen over de holocaust. Civilt? cattolica stelt dat Pius XII en zijn medewerkers in 1942 volledig op de hoogte waren van het lot van de Joden. Zij hebben die berichten echter met „buitensporige voorzichtigheid” behandeld of gingen ervan uit dat ze overdreven waren, aldus het maandblad.

Pius XII, die van 1939 tot 1958 aan het hoofd van de RK-Kerk stond, was er volgens het tijdschrift zelf van overtuigd dat hij in 1942 in zijn kersttoespraak krachtige taal had gebezigd. Hij sprak toen over honderdduizenden mensen die alleen op grond van nationaliteit of ras de dood tegemoet gingen, maar noemde de Joden niet met name. Joodse historici beschouwen die toespraak als het dieptepunt van zijn pausschap.

Gepost op

Olievlek voor Britse kust mogelijk van wrak WO II

Staatssecretaris voor de scheepvaart David Jamieson zei zaterdag op de BBC dat er geen verband is met ,,illegale praktijken”. Volgens experts moet de olie namelijk al heel lang in het water gelegen hebben. Mogelijk komt de vloeistof van een schip dat tijdens de Tweede Wereldoorlog is gezonken.,,Die schepen roesten zeer langzaam. Het kan tot zestig jaar duren voordat de machineolie uit de tank lekt”, zei de staatssecretaris.

Bron: Sp!ts

Gepost op

Voormalige SS?er Anton Malloth overleden

Malloth was in de Tweede Wereldoorlog bewaker in een Gestapo-gevangenis in de buurt van het concentratiekamp Theresienstadt in het huidige Tsjechië. Hier zou hij minstens ??n joodse gevangene hebben vermoord. Al in 1948 werd hij in Tsjechië bij verstek ter dood veroordeeld wegens moord en „onmenselijke folteringen”. Malloth leefde jaren in Noord-Italië in het Duitstalige Alto Adige.

Drie jaar geleden kwam het onderzoek tegen hem op gang na een nieuwe getuigenverklaring. In 2001 werd hij in München tot levenslang veroordeeld. In februari dit jaar verwierp het hoogste gerechtshof het beroep van Malloth tegen die uitspraak.

Naar pas vrijdag bleek, is Malloth kort voor zijn dood wegens zijn slechte gezondheid vanuit de gevangenis overgebracht naar het bejaardenhuis in het Duitse Straubing.

Gepost op

Van Leeuwen geeft oorlogskunst terug

De joodse eigenaar heeft dit schilderij tijdens de Tweede Wereldoorlog op onvrijwillig wijze verloren. Van Leeuwen neemt hiermee het advies over van de adviescommissie Restitutieverzoeken Cultuurgoederen en Tweede Wereldoorlog om het kunstwerk terug te geven aan de erfgenaam van de oorspronkelijke eigenaar.

Die erfgenaam heeft ook een verzoek tot teruggave ingediend voor het ‘Gezicht op het Binnen-Amstel’. Ook over dit verzoek heeft de commissie positief geadviseerd. Dat kunstwerk is echter onvindbaar, laat het ministerie weten.

Bron: Sp!ts

Gepost op

Ex-koning Italiƫ even terug in vaderland

Doel van het koninklijke bezoek was een audiëntie van twintig minuten bij paus Johannes Paulus II. Victor Emmanuel bedankte de paus emotioneel voor de ontvangst en noemde het gebaar van de paus „bijna een pagina in de geschiedenis”, aldus de pauselijke woordvoerder Joaqu?n Navarro-Valls. Vijf uur na de audiëntie keerde het gezin weer terug naar Zwitserland.

Wanneer de erfgenamen van het Huis van Savoye zich weer permanent in Italië zullen vestigen is nog niet bekend. Vorige maand werd een 54 jaar oude bepaling uit de grondwet geschrapt die het mannelijke familieleden verbood voet op Italiaanse bodem te zetten, als straf voor de steun die de koninklijke familie in de Tweede Wereldoorlog heeft verleend aan het fascistische bewind van Mussolini.

Victor Emmanuel was 9 toen hij zijn vaderland moest verlaten. Zijn zoon, Emmanuel Filiberto, is in Zwitserland geboren en getogen en was nog nooit eerder in Italië geweest. Derde in het gezelschap was de echtgenote van Victor Emmanuel, Marina Doria.

De RAI-televisie had het exclusieve recht gekregen om de aankomst te verslaan. Aanvankelijk was gedacht dat de voormalige koninklijke familie, die dol is op zeilen, zou aankomen in de haven van Napels, vanwaar zij in 1948 uit Italië vertrok. Maar Emmanuel Filiberto had gezegd dat het Rome zou worden.

Het advocatenkantoor dat de Savoyes in Italië vertegenwoordigt liet weten dat de familie niet in Italië blijft vanwege de gezondheidstoestand van Victor Emmanuel. Enkele weken geleden heeft hij rugletsel opgelopen bij een ongeluk tijdens een autorally in Egypte. In februari wil de familie een langer bezoek aan Italië brengen.

Victor Emmanuel III trad op 9 mei 1946 af ten gunste van zijn zoon Umberto II. Umberto zat nog maar een maand op de troon toen de Italianen per referendum de monarchie afschaften. Twee jaar later werden de mannelijke leden van het Huis van Savoye verbannen. Om het verbod opgeheven te krijgen stapten de Savoyes onder andere naar het Europese Hof voor de Mensenrechten.

Gepost op

Musea willen kunst niet teruggeven

Andere ondertekenaars zijn onder meer het Louvre, het Prado en de Hermitage. De kunstinstellingen vinden dat zij gezamenlijk het ,,werelderfgoed” beheren en dat iedereen dit kan bekijken.

Volgens een woordvoerder van het Rijksmuseum gaat het om kunst die in een andere tijd met een andere cultuur is verworven. ,,Het werd toen niet als roof gezien”, zegt hij. De zegsman benadrukt dat het manifest geen betrekking heeft op roofkunst uit de Tweede Wereldoorlog en dat dit wel terug moet naar rechtmatige eigenaren.

Internationaal spelen diverse conflicten over teruggave van erfgoed. Zo probeert bijvoorbeeld Griekenland de Elgin Marbles (fries met ornamenten) van Groot Britannië (British Museum) terug te krijgen. Het manifest moet worden gezien als een signaal aan Griekenland om de claim te laten varen.

,,In het Louvre bevinden zich bijvoorbeeld werken die destijds door de legers van Napoleon zijn meegenomen uit Nederland maar wij vragen die niet terug ”, aldus de woordvoerder van het Rijksmuseum. ,,Als alle musea erfgoed zouden terugeisen, zou dat om tienduizenden objecten gaan.”

Bron: Sp!ts

Gepost op

Nieuwe slag om Stalingrad

Oorlogsveteranen en communisten vinden van wel. En met hen inmiddels ook de meerderheid van de gemeenteraad van Volgograd, zoals Stalingrad tegenwoordig heet. Deze maand zal ze een formeel verzoek indienen bij president Poetin om de Zuid-Russische stad weer haar oude naam terug te geven. Ook moeten de inwoners van Volgograd zelf nog formeel akkoord gaan via een referendum.

De voorstanders van de hernoeming hopen dat uiterlijk 3 februari 2003 de zaak rond is. Dan is het precies zestig jaar geleden dat de Sovjets de nazi’s bij Stalingrad hebben verslagen. En een maand later is het ook nog eens vijftig jaar geleden dat Stalin -die voor veel Russen nog steeds het symbool is voor de Sovjetoverwinning op de nazi’s- is overleden. Een mooier eerbetoon aan de ”generalissimo” kunnen zij zich dan ook niet voorstellen.

Tegenstanders -onder wie vooral mensenrechtenactivisten en liberale politici- hebben geschokt gereageerd. Zij verwijzen naar de miljoenen onschuldige slachtoffers die zijn gevallen onder Stalins brute heerschappij. Zij menen dat met de terugkeer van de naam Stalingrad de Sovjetleider feitelijk wordt gerehabiliteerd. De stad had in 1961 haar oorspronkelijke naam juist verloren vanwege de bekendmaking van Stalins misdaden tegen de Sovjetbevolking.

Maar de voorstanders wuiven hun argumenten weg. „De naam Stalingrad is bedoeld als nagedachtenis aan onze ouders en grootouders die de stad uit naam van Stalin tegen de fascisten hebben verdedigd”, meent de communistische partijleider Gennadi Zjoeganov. „Stalin heeft het land meer dan dertig jaar geleid. Er waren fouten, maar ook grote overwinningen. Laten we genuanceerd blijven over onze geschiedenis.”

Waarnemers achten de kans redelijk groot dat de initiatiefnemers in hun opzet slagen. Zij baseren zich op dezelfde wetgeving als die onder president Jeltsin is gebruikt om Leningrad en Gorki weer hun tsaristische namen Sint-Petersburg en Nizjni Novgorod terug te geven.

Ook Poetin zou niet onwelwillend tegenover het initiatief staan. Al eerder toonde hij zich openlijk voorstander van eerherstel van oude Sovjetsymboliek, zoals de herinvoering van het Sovjetvolkslied en nog onlangs de rode communistische ster in het Russische leger. Poetin speelt hiermee in op de toenemende nostalgie onder de Russische bevolking naar de Sovjettijd.

De slag om Stalingrad is door de Russen altijd gepresenteerd als het symbool van de onoverwinnelijkheid van het Rode Leger en de Sovjet-Unie. Hij vormde in ieder geval het einde van de Duitse opmars in oostelijke richting en het begin van de val van het Derde Rijk.

De slag begon in september 1942, toen de Duitse troepen de stad voor het eerst belegerden. Hitler was ervan overtuigd dat hij Stalingrad in korte tijd zou veroveren. Het moest het ultieme symbool worden van de Duitse overwinning op de Sovjets, aangezien de stad de naam van Sovjetleider Stalin droeg. Om dezelfde reden gaf Stalin het Rode Leger de opdracht de stad letterlijk tot de laatste druppel bloed te verdedigen.

Aanvankelijk stonden de Sovjets er slechter voor dan de nazi’s. Slechts dwang -terugtrekking stond gelijk aan verraad en dus executie- en collectieve opoffering van honderdduizenden ongewapende soldaten op het slagveld zorgden ervoor dat de situatie zich uiteindelijk ten gunste van de Sovjets keerde.

In januari 1943 zetten ze hun slotoffensief tegen de Duitsers in, nadat ze hen al eerder volledig hadden omsingeld. Koude, honger, ziekte en chronisch gebrek aan materieel aan Duitse zijde zorgden ervoor dat de Sovjets binnen een maand Stalingrad definitief in handen kregen en de Duitsers zich overgaven. Totaal kwamen er meer dan een half miljoen Duitse manschappen om het leven en het Rode Leger verloor meer dan een miljoen soldaten.

Er werden zo’n 90.000 Duitsers krijgsgevangen gemaakt. Van hen is het merendeel al het eerste jaar gestorven, deels door wraakacties van Russische soldaten. Op deze laatste informatie ligt in Rusland nog altijd een taboe, evenals op het feit dat de Sovjets de overwinning deels behaalden door de executie van tienduizenden eigen soldaten en burgers die weigerden de stad verder te verdedigen.

Gepost op

Joodse Haggadah van Sarajevo na zes eeuwen veilig

De Haggadah, een Joods manuscript van zes eeuwen oud, werd gerestaureerd met geld van onder meer de Verenigde Naties en ligt nu tentoongesteld in een speciale zaal in het Nationaal Museum in Sarajevo, samen met manuscripten van de andere religies in Bosnië: islam, oosters-orthodox christendom en rooms-katholicisme.

Het veertiende-eeuwse manuscript heeft ook zelf een ware zwerftocht gemaakt. In 1894 verkocht Joseph Kohen, een nazaat van de rabbijn die het boek naar Sarajevo bracht, de Haggadah aan het Nationaal Museum in Sarajevo. Tijdens de Tweede Wereldoorlog smokkelden de rooms-katholieke directeur van het museum het boek samen met een islamitische medewerker het museum uit toen een hoge nazi het kwam ophalen. Een islamitische geestelijke verstopte de Haggadah onder de vloer van een moskee. Pas na de oorlog kwam het boek weer te voorschijn.

In 1992 brak de oorlog in Bosnië uit. Een medewerker van het museum, dat gelegen is aan de straat die indertijd bekendstond als Sniper Alley, trotseerde de Servische sluipschutters, haalde het manuscript op en verstopte het in een ondergrondse kluis in de Nationale Bank.

Gepost op

Vaticaan geeft vooroorlogse archieven vrij

Dat meldt de BBC op grond van uitspraken van medewerkers binnen het Vaticaan. In Joodse kring wordt al jaren gevraagd om opening van de archieven.

Kringen binnen het Vaticaan hopen dat met de openstelling van het archief een eind zal komen aan de beschuldiging dat de Rooms-Katholieke Kerk haar stem niet verhief tegen de holocaust, de massale vernietiging van Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De laatste jaren zijn veel beschuldigingen geuit tegen het Vaticaan waar het ging om het stilzwijgend toelaten van de moord op Joden. Pius XII, die paus was tijdens de Tweede Wereldoorlog, is om deze reden fel gekritiseerd. Voor de oorlog was hij ambassadeur van het Vaticaan in Berlijn. De archieven die nu worden opengesteld beslaan de periode van 1922 tot 1939.

Het Vaticaan heeft al aangegeven dat documenten van de jaren 1931 tot en met 1934 vrijwel geheel vernield of zwaarbeschadigd zijn. Branden na bombardementen zouden daar de oorzaak van zijn, meldt persbureau Reuters.

Vorig jaar schortten rooms-katholieke en Joodse wetenschappers hun onderzoek op naar de verhouding tussen het Vaticaan en nazi-Duitsland. Ze deden dat omdat er huns inziens veel te veel materiaal geheimgehouden werd. Joodse groepen drongen tevens sterk aan om de zaligverklaring van Pius XII, paus van 1939 tot 1958, uit te stellen. Zij stelden dat eerst moet worden afgewacht wat de openbaarmaking van de documenten oplevert.

Tegenover het nieuwsagentschap Associated Press verklaarden medewerkers van het Vaticaan dat de nu vrij te geven documenten „aan zullen tonen dat er grote werken van barmhartigheid en hulpverlening verricht zijn op initiatief van Pius XII ten gunste van gevangenen en andere door de nazi’s vervolgden.”

Volgens het Vaticaan was het de bedoeling geweest halverwege de maand januari al inzage te geven in de geheime documenten. Maar de openstelling voor wetenschappers is met een maand vertraagd vanwege de omvang van het materiaal.