|
|
| 
Themadag Amersfoort 2009
Op 10 oktober 2009 organiseert de Documentatiegroep ’40-’45 een themadag rond het voormalig Kamp Amersfoort.
De themadag is volgeboekt, zelfs overboekt als op het laatst mensen meewillen van wie een familielid als gevangene in Kamp Amersfoort had gezeten.
De dag wordt georganiseerd door Annemiek Littlejohn van de Stichting Hart voor Kamp Amersfoort in samenwerking met mensen van het Nationaal Monument Kamp Amersfoort en ook lid van onze vereniging.
Wij worden welkom geheten door Annemiek in het bezoekerscentrum van Kamp Amersfoort met koffie en eigengebakken brownies. Annemiek, altijd bezig, heeft vele kwaliteiten, waaronder die van keukenprinses.
De voorzitter van de Documentatiegroep ’40-’45, Hans Rombouts, opent de themadag en heet iedereen welkom. Hierna geeft hij het woord aan Maurits Nibbering, directeur van Nationaal Monument Kamp Amersfoort.
In zijn inleiding vertelt deze dat ons lid Joop Bloemhof, ook aanwezig, reeds in de zeventiger jaren in het oude gebouwtje met de originele muurschilderingen bijeenkomsten organiseerde om de herinnering aan Kamp Amersfoort levend te houden.
Sinds 2000 kan, het nu Nationaal Monument, Kamp Amersfoort bezoekers ontvangen in het nieuwe bezoekerscentrum wat nu eigenlijk al te klein is voor alle activiteiten.
Veel bezoekerscentra worden de laatste jaren bij oorlogsgedenkplaatsen en voormalige kampen gebouwd, de belangstelling ervoor neemt alleen maar toe.
Naast de originele wandtekeningen in het kleine , herstelde, gebouwtje valt direct de originele wachttoren naast het bezoekerscentrum op. Op de originele toegangspoort van de naastgelegen voormalige politieschool is al een claim gelegd voor de herinrichting van het Nationaal Monument.
De huidige schuine lijnen van het bezoekerscentrum zijn ontleend aan het Joods Historisch Museum in Berlijn, het verschijnt en verdwijnt in het landschap. Men streeft in de toekomst naar meerdere ruimtes, waarin men in alle rust gesprekken kan voeren en tentoonstellingen kan organiseren.
De heer Nibbering legt uit dat men meer nadruk wil gaan leggen op privéverzamelingen en de verhalen daarachter. Als voorbeeld toont hij een map van Karel Witmond, Parool-medewerker uit Amsterdam. Hierin een uitgebreide verzameling kamppost, met bijgeschreven verhalen, minutieus met een Rotring sjabloon letter voor letter ingetekend, alsof het gedrukt staat.
De heer Nibbering vraagt de aanwezigen om zich te melden als men iets heeft voor een tijdelijke tentoonstelling.
Hij toont een link met de eerder genoemde politieschool: een fotoalbum van een poltieman uit Tilburg, die Joden had geholpen en via Amersfoort in Dachau terecht was gekomen. Na de oorlog werd hij feestelijk in Tilburg ingehaald, maar al snel bleek hij niet meer samen te kunnen werken met politiemensen die in de oorlog “fout”geweest waren en toch na de oorlog als politieman werkzaam mochten blijven.
Hiermee wordt gelijk duidelijk hoe belangrijk het is om te laten zien wat goed en minder goed gedrag in de oorlog was en wat de gevolgen daarvan konden zijn.
Nationaal Monument Kamp Amersfoort krijgt jaarlijks zo’n 40.000 bezoekers.
Op 13 november a.s. vindt de Natzweilerherdenking bij de Stenen Man plaats.
Het afgelopen jaar is Kamp Amersfoort regelmatig in het nieuws gekomen door ontwikkelingen rond de nalatenschappen van gevangenen uit Kamp Amersfoort.
Een groot deel van de archieven van Kamp Amersfoort bevinden zich nu in het Duitse Bad Arolson en in het archief van het Nederlandse Rode Kruis in Den Haag.
In Bad Arolson bevinden zich de gegevens van ruim 17,5 miljoen mensen.
Daaronder 164 nalatenschappen van ± 70 gevangenen van Kamp Amersfoort, wat men aan de nabestaanden wil teruggeven.
Via http://oorlogsnalatenschappen.blogspot.com/ kunt u hier meer over lezen.
De nabestaanden van 7 gevangenen zijn al gevonden, terwijl men nu met 7 anderen bezig is.
Annemiek Littlejohn vertelt over haar ervaringen, hoe familie reageert wanneer zij 65 jaar later de verloren gewaande trouwring van een omgekomen vader terugkrijgen.
Annemiek toont heel voorzichtig en eerbiedig enkele voorwerpen, die zij uit verzegelde enveloppen uit opbergdozen heeft gehaald.
Zij legt uit dat het ondoenlijk is om zelf alle gegevens van nabestaanden te achterhalen, maar dat men door het omkeren van de situatie en het creëren van de blogspot en het zoeken van de publiciteit al vele reacties van nabestaanden heeft opgeleverd.
De heer Nibbering legt uit dat persoonlijke getuigenissen veel vertellen over de dagelijkse gang van zaken in het kamp, over goede en slechte Duitsers, Nederlandse kampbeulen, het omkopen van Duitsers en vrijkopen van gevangenen.
Hierna wordt een documentaire vertoond met de getuigenissen van verschillende gevangenen, afgewisseld met originele filmbeelden. Duidelijk wordt de impact die de gevangenschap in Kamp Amersfoort heeft gehad op de rest van hun leven. Dit kan positief zijn: iemand is huisarts geworden na verpleger in het kamp te zijn geweest, of negatief: iemand kan goed over zijn ervaringen vertellen, maar is zo getraumatiseerd dat hij niet meer zonder begeleiding over straat durft.
Na de documentaire genieten wij van een waarlijk vorstelijke lunch, verzorgd door Annemiek Littlejohn en verschillende vrijwilligers.
Na de lunch worden wij in twee groepen verdeeld en krijgen wij een rondleiding over het terrein door Annemiek Littlejohn en Gert Stein, lid van de Documentatiegroep’40-‘45 en medewerker van Nationaal Monument Kamp Amersfoort.
Naast verschillende gedenktekens bezoeken wij de in ere herstelde originele muurschilderingen in het gebouwtje van de Kampcommandant. Hier vertelt oud-gevangene Herman Roering over zijn ervaringen in het kamp en zijn gevangenneming in Dedemsvaart waar hij als onderduiker zat. Zelfs enkele toevallige bezoekers van Kamp Amersfoort zijn stil aangeschoven en luisteren ademloos mee naar dit relaas, wat de oorlog en alle ellende wel heel dichtbij brengt. Dan kun je alleen maar blij en dankbaar zijn dat iemand die zoveel ellende heeft meegemaakt, dit toch zo blijmoedig en zelfs met enige humor kan vertellen.
Ook het plakboek met de belevenissen van de heer Roering raakt vele aanwezigen.
Hierna lopen wij de beklemmende lange weg naar het monument van de Stenen Man, het beeld van een man voor het vuurpeloton, waarbij elk jaar de dodenherdenking op 4 mei plaatsvindt.
Als wij terugkomen krijgen wij weer koffie en kunnen mensen die aan tijd gebonden zijn naar huis gaan. Alle deelnemers ontvangen het boek van Geraldien von Freitag Drabbe Künzel over Kamp Amersfoort en een bezoekersgids.
Namens de Documentatiegroep ’40-’45 bedankt onze vice-voorzitter André de Rijck Annemiek Littlejohn en in Gert Stein alle medewerkers van Nationaal Monument voor hun gezamenlijke inspanningen voor deze bijzonder geslaagde themadag.
De overgebleven themagangers rijden met de auto naar het nabijgelegen Russisch ereveld waar 865 Russen begraven liggen.
101 Russen werden na het uitbreken van de oorlog tussen Duitsland en Rusland gevangen genomen en als Untermenschen aan de bevolking van Amersfoort getoond, waarna ze vanaf 27 september 1941 in Kamp Amersfoort mishandeld en uitgehongerd werden totdat op 9 april 1942 de laatste 77 werden doodgeschoten.
Annemiek vertelt over de ontroerende ervaringen met nabestaanden die door de journalist en onderzoeker Remco Reiding worden opgespoord en nu pas echt afscheid kunnen nemen van hun dierbaren.
Op de naastgelegen begraafplaats liggen vele graven van de Oorlogs Graven Stichting met omgekomen Nederlandse, Tsjechische, Britse en zelfs Italiaanse militairen. Opvallend dat diverse overlijdensdata vallen na de bevrijding in mei 1945.
Ook liggen hier burgers begraven die slachtoffer werden van de Duitse terreur.
Hierna is de themadag echt afgelopen en gaat ieder naar huis.
Genoeg om nog lang over na te denken
Ik voel mij bevoorrecht dat ik vóór en na de themadag een kijkje achter de schermen mocht nemen en heb gezien hoeveel tijd en werk Annemiek Littlejohn aan de voorbereidingen en het opruimen na afloop kwijt was. Mijn bijzondere dank aan haar en natuurlijk wensen we haar veel succes bij haar speurtocht naar de nabestaanden van de nalatenschappen.
© Dirk Docter