Dwangarbeiders Nederland - WO II

[1996] [1997] [1998] [1999] [2000] [2002] [2003] [2004]

DWANGARBEIDERS NEDERLAND - WO II
OPROEPEN 2001
December 2001 - Op zaterdagmiddag 19 juni 1943 om 17.00 uur uit Groningen richting Duitsland gestuurd waar we 's zondags aankwamen in Hamburg. Tewerkgesteld bij scheepswerf Blohm und Voss en ondergebracht in Lager Waltershof 4, de eerste barak. Na de bombardementen van juli 1943 weggevoerd met een rijnaak naar Magdeburg. In Schonebeck an der Elbe bij Junkers vliegtuigfabriek 4 weken gewerkt. Terug naar Hamburg, gevlucht naar Oldenburg met nog twee anderen, daar gepakt en naar AEL Oldenburg gebracht voor vier weken. Dit was op 6 september 1943. Daarna in verschillende gevangenissen: Bremen, Fussbuttel, Hamburg, daar veroordeeld tot het AEL Hamburg Wilhelmsburg en daar ontslagen in januari 1944. Daarna weer naar Blohm und Voss. Lager Fischmarkt, Grosse Elbstrasse, was een hoog gebouw met vijf verdiepingen. Ik lag op de derde verdieping met o.a. Wubs, Vos, Karreman, Blokzijl, A. Wupkens, Joop ?? Werkte met Frans Okkers uit Nijmegen. Onze voorman was Max Zubichs. Wie kan zich dit alles nog herinneren? Gaarne dan een berichtje. J. Knol, Julianastraat 8, 9974 RR Zoutkamp, tel. 0595 - 4501994.
Namenlijst
December 2001 - Mijn broer Jan Pieter Gorter, geboren op 28-04-1924 te Amsterdam is, nadat hij vanaf 10-10-1942 tot en met 10-06-1944 bij de Rijnvaart Maatschappij gevaren had, verplicht tewerkgesteld bij de Transport-flotte Speer, sp188 te Berlijn Brandenburg. In zijn laatste brief, gedateerd 21-08-1944, meldt hij ons dat de gehele Trasport-flotte is ingedeeld bij de Wehrmacht. Hij meldt tevens dat hij ook een Wehrmachtpas heeft gekregen. Na deze datum hebben wij niets meer van hem vernomen. In 1945, na de bevrijding, heeft mijn vader het Rode Kruis verzocht om mijn broer op te sporen. Dit heeft geen resultaat opgeleverd. Dan, in oktober, krijgen wij van het Nederlandse Rode Kruis het bericht dat mijn broer op 23-08-1945 te Celldömölk, Hongarije, is overleden. Tot op heden, ook na het aanschrijven van diverse instanties in binnen- en buitenland, weten wij nog steeds niet wat er in die tussentijd met mijn broer is gebeurd. In het hospitaal in Hongarije zou hij verteld hebben dat hij gedwongen was voor de Duitsers te vechten, maar daartoe niet bereid en gevlucht was. Hij zou als straf in een kamp hebben gezeten waar hij in een steengroeve moest werken. Mogelijk een Arbeitserziehungslager? Mijn vraag is de volgende: Zijn er andere ex-dwangarbeiders die eveneens bij de Transport-flotte tewerkgesteld zijn geweest en mogelijk ook geronseld of gedwongen waren andere werkzaamheden te doen? Werd ook aan hen een Wehrmachtpas uitgereikt? Mijn broer voer kalk welke gestort werd in een sleepschip van Rüderdorf naar Niederlehme, onder Berlijn. Zijn schipper heette Sent de Vries en woonde in Dordrect. Reacties graag naar: R.F. Gorter, Kruistraat 22, 8471 HH Wolverga, tel. 0561 - 618802, fax. 0561 - 618802.
Namenlijst

December 2001 - Bezirksamt Mitte von Berlin, Heimatsmuseum Wedding is op zoek naar ex-dwangarbeiders die gewerkt hebben in Berlin-Wedding, Mitte of Tiergarten, in verband met een tenstoonstelling. Aanmeldingen gaarne naar de heer Thoams Irmer, Bezirksamt Mitte von Berlin, Pankstrasse 47, D-13357 Berlin. Tel. 0049 30 4575 415
Namenlijst

December 2001 - Het Kreutzberg Museum te Berlijn wil gaarne in contact komen met ex-dwangarbeiders die gewerkt hebben in Berlin-Kreuzberg en Berlin-Friedrichshain. Men wil in 2002 een tentoonstelling organiseren. Het documentatiecentrum te Winterswijk ontving een lijst met zo'n 350 namen van firma's die dwangarbeiders in dienst hadden. U kunt zich in verbinding stellen met mw. Garniele Layer-Jung, Bezirkambt Friedrichshain-Kreuzberg Museum, Adalbertstrasse Nr. 95a, D-10999 Berlin. Tel. 0049 30 505852-34.
Namenlijst
December 2001 - We zijn opzoek naar Zwollenaren die gewerkt hebben in Duitsland tijdens1940-1945, dit ivb met een te maken overzicht over Zwolle 1940-1945. Alvast dank. Paul Harmens, Collectie beheerder van de Stichting Collectie Zwolle 1940-1945. Houtingkolk 9, 8017 NP Zwolle. Tel. 038 - 4662951. E-mail: harmens@home.nl
http://www.zwolle40-45.nl
Namenlijst

December 2001 - De Nederlandse PTT zond vanaf 1942 veel personeelsleden naar Duitsland. Een behoorlijk aantal werd vanwege kleine vergrijpen veroordeeld tot zware straffen. Ik ben op zoek naar ex-PPT'ers die door één van de zogenaamde Sondergerichte is veroordeeld en na de oorlog om die reden problemen kregen bij hun werkgever, de Nederlandse PTT. Daarbij moet gedacht worden aan al dan niet tijdelijk ontslag. Graag uw reacties naar Theo Kentie, Schiedamseweg 41a, 3026 Rotterdam. Email: theo.kentie@tiscali.nl
Namenlijst


November 2001 - Ik ben de kleindochter van Helene de Smedt uit Antwerpen die tijdens de oorlog in Karstaedt in het station aldaar heeft gewerkt samen met haar moeder. Zij woonden toen in het station. Ik wilde graag weten of er nog andere Vlamingen of Nederlanders met haar in dat station gewerkt hebben. Reacties graag naar Elke Jacobs. E-mail: jacobselke@hotmail.com
Namenlijst

November 2001 - Jacobus Baars, geboren +/- 1920, woonde in 1940 in Haarlem. Een Rus is op zoek naar Jacobus Baars en/of zijn nabestaanden. Zij zijn beiden in de oorlog tewerkgesteld in een concentratiekamp in Duitsland, waar Jacobus het leven van deze Rus heeft kunnen redden. Jacobus Baars woonde destijds, voor en vlak na de oorlog in Haarlem, en zou nu ongeveer 80 jaar moeten zijn. Er is een dringend verzoek vanuit Rusland, omdat Jacobus daar tot de dag van vandaag nooit vergeten is, en er nog steeds met liefde over Jacobus gesproken wordt. De Rus heeft veel moeite gedaan om met deze vraag Remco Reiding, een jonge journalist uit Amersfoort te bereiken, naar aanleiding van een televisieprogramma in Rusland. Remco doet al twee jaar onderzoek naar de nabestaanden van de Russen die op het ereveld in Amersfoort begraven liggen, en heeft een zeer goed resultaat. De Russische tv heeft hem met zijn bezoeken aan nabestaanden gefilmd, en daar heeft deze man op gereageerd, en gevraagd of Remco wilde zoeken naar Jacobus of zijn nabestaanden. De Rus wil heel graag kontakt, er is hier een lange brief waarin meer informatie staat. Er kan in het engels met hem geschreven worden. Ik hoop dat iemand van deze familie Baars met mij kontakt op wil nemen. Omdat er tot op heden nog geen reaktie is gekomen heeft Remco inmiddels deze Russische meneer teruggeschreven, en gezegd dat we onze uiterste best zullen doen om de heer Baars te vinden.

Een dringende vraag dus, en ik verzoek iedereen die dit leest en mij iets kan vertellen over Jacobus Baars, vriendelijk kontakt met mij op te nemen. Annemiek Littlejohn, Graaf Lodewijklaan 47, 3818 DP Amersfoort. Tel. 033-4619313. E-mail : annemiek@kampamersfoort.nl
[Website for Kamp Amersfoort: www.kampamersfoort.nl]
Namenlijst
November 2001 - Evangelische Johannesstift Berlin, Postfach 200752, D-13517 Berlin is op zoek naar enkele Nederlanders die bij deze instelling als tuinman gewerkt hebben. Onderstaande namen zijn bekend en men kan zich melden op bovenstaand adres t.a.v. de heer Peter Fenner: Johannes van den Bos; Jan Gortzak; Dirk van den Heuvel; Antonius van Horn; Dirk Hup; Karel F. Jacobs; Adrianus Landmans; Johannes Markwat; Jan Prummel; Nicolaas Stenvers en Petronella Margaretha Coppoolse, geboren Vos (dienstmeisje).
Namenlijst

November 2001 - De burgemeester Gerhard Schultheiss van de Stadt Nidderau zoekt naar mensen die o.a. in Nidderau-Windecken hebben gewerkt. Enkele namen van tewergestelden, allen van de jaargang 1923, zijn bekend, t.w.: Nelis Kleijne; Johan Kooyman; Gerbrand Monster; Johan Smit; Johan Stolk; Neekis (?); Schmidt (?). Men kan zich melden op het adres: Stadt Nidderau, Am Steinweg 1, D-61130 Nidderau. Tel. 0049 6187 299102. Fax 299104.
Namenlijst


November 2001 - Op 9 januari 1999 overleed mijn grootvader - Marinus van Dalen - op de leeftijd van bijna 89 jaar. Kort daarop begon ik met het samenstellen van de genealogie van mijn familie. Daarbij liep ik al snel aan tegen het feit, dat niemand in de familie iets weet over de bijna zeven maanden dat mijn grootvader als dwangarbeider in Nazi-Duitsland heeft verbleven. Zelfs tegenover zijn eigen vrouw heeft hij nooit iets over zijn ervaringen losgelaten. Hij kwam terug als een in zichzelf gekeerde man, die moeilijk in de omgang was en waarschijnlijk aan een oorlogstrauma heeft geleden. Dit heeft grote invloed gehad op de opvoeding die hij zijn kinderen (waaronder mijn vader) gegeven heeft en die voor een deel ook in mijn generatie duidelijk voelbaar is. Om één en ander beter te kunnen plaatsen ben ik gaan zoeken naar aanwijzingen, die iets zouden kunnen duidelijk maken over de omstandigheden waaronder mijn grootvader heeft moeten leven in de maanden dat hij van zijn vrouw en kinderen gescheiden was. Navraag bij een tiental gespecialiseerde organisaties op dit gebied heeft - op een vage telefonische tip na - echter totaal niets opgeleverd. Hieronder zijn de gegevens vermeld, waarover wij op dit moment beschikken. Mocht u personen en/of situaties herkennen of beschikken over aanwijzingen die meer duidelijkheid zouden kunnen geven, aarzel dan alstublieft niet om te reageren: fam. M.J. van Dalen, Reigerstraat 18, 7462 PK Rijssen. Telefoon: (0548) 515431 (graag vóór 21.00 uur!!). E-mail: m.j.vandalen@zonnet.nl
Marinus van Dalen - geboren te Tholen (Zeeland) op 06.07.1911 - verhuisde in 1926 met zijn ouders naar Rotterdam, waar hij op 01.02.1939 trouwde met Mieke van Ballegooijen. Bij het uitbreken van de oorlog woonden zij in Rotterdam-Centrum, in de Touwslagerstraat. Marinus werkte bij Wilton-Feijenoord als metaalwerker/ machinebankwerker. Tijdens het bombardement van 10 mei 1940 verloren zij vrijwel alles wat zij hadden en vonden met hun dochtertje onderdak in Rotterdam-Zuid, Moerkerkenstraat 27. In de volgende jaren werden er nog twee kinderen geboren; een meisje en een jongetje (mijn vader). Toen de Duitsers op 10 en 11 november 1944 ruim 50.000 mannen uit Rotterdam en omgeving wegvoerden, was mijn grootmoeder hoogzwanger van hun vierde kindje. Mijn grootvader wist twee dagen uit handen van de Nazi's te blijven, maar werd uiteindelijk op 14 november alsnog opgepakt en weggevoerd. Drie weken later (op 4 december) beviel mijn grootmoeder van een jongetje. In juni 1945 kwam Marinus weer thuis en vond opnieuw werk bij Wilton-Feijenoord, waar hij tot zijn pensionering zou blijven werken. Over de ongeveer zeven maanden dat hij van huis is geweest weten wij dus zo goed als niets. Volgens eigen zeggen werd Marinus ondergebracht in een Arbeitslager ergens in Duitsland, van waaruit hij o.a. te werk werd gesteld bij het repareren van overkappingen van spoorwegstations. Volgens een hardnekkig maar onbevestigd gerucht zou hij een officier zwaar hebben toegetakeld dan wel doodgeslagen. Na zijn bevrijding (of ontsnapping? - dit is niet duidelijk) is hij lopende en liftende met enkele andere Nederlanders via Brabant teruggekeerd (waarschijnlijk begin 1945). Onderweg werkten zij soms bij Duitse boeren in ruil voor onderdak en voedsel. Waarschijnlijk is hij pas na de bevrijding doorgereisd naar Rotterdam, waar hij begin juni 1945 met zijn gezin herenigd werd.

Naar aanleiding van een oproep die ik in 2000 plaatste in een contactblad van ex-dwangarbeiders, kreeg ik op 5 oktober 2000 een telefonische reactie van ene mijnheer Bruijns, die mij het volgende vertelde: Dhr. Bruijns heeft begin 1945 in een nonnenziekenhuis te Düsseldorf verbleven samen met 4 of 5 andere Nederlanders en een Vlaming. Eén van de Nederlanders heette Marinus (de achternaam wist dhr. Bruijns niet meer). Het was een grote, fors gebouwde man die allerlei klusjes rond het ziekenhuis deed (o.a. timmermanswerk; 'hij was heel handig en kon bijna alles'). Deze Marinus had maagproblemen gehad en was in de periode van het ziekenhuis aan het herstellen. Zijn leeftijd zou ongeveer overeen kunnen komen met die van mijn grootvader (die toen ruim 33 jaar oud was). Tegen het einde van de oorlog werd de groep met deze Marinus en dhr. Bruijns naar het vrije Brabant gebracht - via België, omdat daar de voedselvoorziening en de verbindingen weer redelijk werkten. De eerste stop was bij Luik, de tweede bij Leuven of een plaatsje in die omgeving. Ze arriveerden met karren op het eindpunt: Oudenbosch in Brabant. Dat was eind april of begin mei, want dhr. Bruijns wist zich nog te herinneren dat hij in Oudenbosch op 5 mei 1945 de kerkklokken hoorde luiden om de definitieve bevrijding te vieren. Oudenbosch was een verzamelpunt voor vele terugkerende Nederlanders, die met name uit het zuiden van Duitsland kwamen (ook via België). In Oudenbosch werden de leden van de groep geïdentificeerd en ondergebracht. Dhr. Bruijns vertrok op 8 mei naar zijn woonplaats in Limburg. De anderen moesten blijven wachten tot hun woonplaatsen weer bereikbaar waren. Ze hebben helaas geen adresgegevens uitgewisseld en er is later geen enkel contact meer geweest tussen de leden van de groep.

Op de website 'Dwangarbeiders Nederland -WO II' vond ik een oproep uit 1998 van ene Wim Stoop, die in december 1944 bij een razzia in Alkmaar is opgepakt. Hij werd - samen met anderen - naar Düsseldorf-Ratingen gedeporteerd. Op 15 december 1944 moesten zij in Werfelinghofen werken aan loopgraven en in februari 1945 in Düsseldorf-Ratingen zelf. Hier moesten zij (naast het 's avonds opruimen van niet-ontplofte bommen aan de frontlinie) werken aan het herstellen van spoorbanen (net als mijn grootvader). In Düsseldorf werden zij ondergebracht in een klooster (is dit het nonnenziekenhuis uit het verslag van dhr. Bruijns?). Er was altijd bewaking door militairen. Vanuit zijn woonplaats in Australie liet dhr. Stoop per e-mail weten dat hij mij helaas niet verder kan helpen. Onlangs las ik het boek van Jan Krist: "De hel van Rees - dwangarbeiderskamp" (Uitg. Profiel, 2de druk 1986). Hierin vertelt Krist dat er in Februari 1945 een groep van zo'n 600 mannen van verschillende nationaliteiten in het kamp Groin bij Rees arriveerde. Onder hen bevonden zich ca. 350 Rotterdam-mers. De Rotterdammers werden later apart verder getransporteerd, waarheen weet Krist niet. Toen de Nederlanders na de bevrijding van het kamp naar huis konden, werden zij eerst naar het plaatsje Kevelaer gebracht. Dit ligt onder Rees, eveneens dicht bij de grens met Nederland. Hier zagen zij de groep Rotterdammers terug! Vanuit Kevelaer werden zij verder vervoerd naar Eindhoven en acht weken later via (het bevrijde) kamp Amersfoort, Utrecht , Rotterdam enz. naar Den Haag.

Zijn er Rotterdammers , die in kamp Groin bij Rees hebben gezeten en zich misschien iets kunnen herinneren over mijn grootvader? Ik zou heel graag antwoord krijgen op (één van) de volgende vragen, of aanwijzingen die mij verder zouden kunnen helpen bij de speurtocht naar deze blanco bladzijde uit onze familiegeschiedenis. Reageert u alstublieft wanneer u denkt dat u iets kunt toevoegen of wanneer u zelf denkt deze informatie te kunnen gebruiken.

1. Herinnert u zich de personen uit de hierboven beschreven situaties met de namen Bruijns (uit Limburg), Marinus van Dalen (uit Rotterdam-Zuid) ?

2. Bent u begin 1945 ook in Düsseldorf of omgeving en/of kamp Groin bij Rees geweest?

3. Beschikt u misschien over foto's uit de periode?

Wij stellen uw reactie erg op prijs! Eventueel kunnen wij een foto van Marinus van Dalen naar u mailen (gemaakt ± 10 jaar na de oorlog, maar goed gelijkend op foto's uit de periode '40-'45). U zou deze dan kunnen vergelijken met uw eigen foto's.